Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğindeki Türkiye’nin bölgesel ağırlığı, Suudi Arabistan ve Pakistan ile imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’yla yeni bir boyut kazandı. Üç ülkeyi ortak savunma zemininde buluşturan anlaşma dünya basınında geniş yankı bulurken, uluslararası medya Türkiye’nin artan askeri ve stratejik etkisine dikkat çekti. CNN, anlaşmayı “İran ile savaş yaklaşırken Suudi Arabistan, tarihi bir savunma anlaşmasıyla askeri güçleri önde gelen Müslüman ülkelere yöneliyor” başlığıyla manşetine taşıdı. CNN’nin haberinde, Riyad’ın İran’la savaş ihtimalinin gündemde olduğu bir dönemde ülkesinin savunması için İslam dünyasının en güçlü askeri güçleri arasında yer alan Türkiye ve Pakistan’a yöneldiği belirtildi.
‘İş birliğini pekiştirdi’
Associated Press (AP) ajansının haberinde, anlaşmanın “güvenlik endişelerinin arttığı bir dönemde üç bölgesel güç arasındaki iş birliğini pekiştirdiğini” belirtti. Haberde, Türkiye’nin savunma alanında son yıllarda artan etkisine dikkat çekildi. BBC haberinde “Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye, her biri farklı nitelikler sunarken, anlaşmadan her biri de bundan farklı şeyler bekliyor” ifadelerine yer verildi.
Ülke sayısı artabilir
The New York Times gazetesinin haberinde, 3 ülkenin yetkililerinin anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu, herhangi bir ülkeye yönelik olmadığını ve diğer ülkelerin de anlaşmaya katılabileceğini belirten benzer açıklamalar yaptığına işaret edildi. Financial Times gazetesi de haberinde, “Üç müttefik ülke, savaşlar ve istikrarsızlıkla başa çıkmak amacıyla bölgesel güvenlik işbirliğini derinleştirmeyi hedefliyor” yorumu yaptı. Wall Street Journal ise, üç ülkenin bölgede bir süredir devam eden kargaşanın ardından güvenliği sağlamak için daha yakın askeri bağların temelini oluşturduğu kaydedildi.
‘Tek şemsiye altında’
Middle East Eye, anlaşmanın “dünyanın en büyük üç Müslüman ülkesini ilk kez tek bir güvenlik şemsiyesi altında birleştirdiğine” dikkat çekildi. Al Jazeera’de ise bölgedeki krizlerin ve askeri gerilimin arttığı bir dönemde güvenlik iş birliğini derinleştireceği vurgulandı. Yunanistan’da yayımlanan Kathimerini anlaşmanın Atina’da hayal kırıklığına yol açtığını belirtirken, ABD’nin bölgesel tehditleri kontrol altına almakta zorlandığına dikkat çekildi.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması
Anlaşma, herhangi bir ülkeyi hedef almayan, külfet paylaşımı ve ortak güvenlik anlayışı temelinde bölgesel ve küresel barış, istikrar ve refahın korunmasına yönelik taahhütleri güçlendirmeyi amaçlayan savunma odaklı işbirliği niteliği taşıyor. Herhangi bir saldırganlık eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlayan anlaşma, üç devletten herhangi birine yönelik herhangi bir silahlı saldırının, hepsine yönelik bir saldırı olarak kabul edileceğini öngörüyor. Anlaşmanın, üç ülkenin birbirlerinin güvenliğini destekleme taahhüdünün yanı sıra savunma sanayisi işbirliğini ve askeri birlikte çalışabilirliği geliştirmeyi amaçlayan savunma odaklı bir düzenleme niteliği bulunuyor.
İran’dan karışık sinyal
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, İran’da da tepkiyle karşılandı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Artık sadece kendimize güvenmenin ve gerçek kardeşliği kucaklamanın vaktidir” ifadelerini kullandı. İran Ulusal Güvenlik Komitesi üyesi İbrahim Rezai ise Türkiye ve Pakistan ile imzalanan anlaşmanın “Suudi Arabistan’ın güvenliğini garanti etmeyeceğini” söyledi. Konuyla ilgili daha olumlu konuşan İran lideri Mücteba Hamaney’in Başdanışmanı Ali Ekber Velayeti ise bölgedeki güvenliğin bölge ülkeleri arasındaki işbirliğinin artırılmasıyla sağlanabileceğini belirtti. Velayeti, “ABD ve İsrail’in yenilgisi, bölgedeki güvensizliğin ana nedeni olan yabancı güçlerin bölgeden ayrılması gerektiğine dair inancı güçlendirmiştir” dedi.